تفاوت آزادی اقتصادی در اسلام و غرب
آزادی اقتصادی که ما به آن باور داریم با آزادی اقتصادی که غرب به آن معتقد هست متفاوت است
حتی اسلام با آزادی اقتصادی که غرب معتقد به آن است مقابله و مبارزه هم میکند

مالکیت در اسلام از منظر امام موسی صدر: بخش اول
طرح مسأله
امروز می‌خواهیم به موضوعی بپردازیم که مهم‌ترین موضوع اقتصاد اسلامی و مهم‌ترین تفاوت میان اقتصاد اسلامی و اقتصاد سرمایه‌داری و اقتصاد کمونیستی و اقتصاد میانه است، زیرا که اقتصاد میانه هم داریم. به نظر ما اقتصاد اسلامی اصول و مبانی بسیاری دارد، از جمله حرمت ربا، حرمت احتکار و غیر از آن، اما اساس و جوهر اقتصاد اسلامی معنای مالکیت در اسلام است؛ معنای مالکیت در اسلام را چگونه می فهمیم؟ در این‌باره می‌توانیم به مسائل دیگر نیز بپردازیم. به هر حال، این مسئله بسیار پراهمیت است. ابتدا باید به یکی از مشکلات اساسی، که همان مسئله «تشابه» یا «شُبه» است، اشاره کنم. «شُبه» به این نام خوانده شده است، زیرا امور با هم مشابه می‌شوند.

نگاه کمونیسم به مالکیت در اسلام

مردمان باستان
1. تقسیم کار در جوامع ابتدایی و غیر صنعتی بر اساس سن و جنس انجام می شد
کارهایی نزدیک خانه بود و مشقت کمتری دشت را زنان انجام میدادند وکارهایی که طولانی و خطرناک بود را مردان انجام میدادند
2. در این جامع هر فرد متناسب با سن و جنس تخصصی را کسب میکرده مثلا زنان دوشندگی میکردند فرزندان کارهای خانه را میکردند و مردان هم در کارها تخصص داشتند
3. مردم برای اداره زندگی خود نیاز به همکاری دیگران داشتند مثلا برای شکار حیوانات بزرگ نیاز به کار گروهی داشتند که این تعاملات رفته رفته باعث شکل گیری جوامع شد
4. در جوامع غیرصنعتی مالکیت فردی به ندرت وجود دارد و زمین‌ها معمولاً به وسیله گروه‌های خویشاوندی مانند دودمان و یا باند کنترل می‌شود. واژه مالکیت در جوامع ابتدایی چندان کاربردی ندارد، زیرا در این جوامع مالکیت شکل موقت داشته و بیشتر با نوعی حق بهره‌برداری و استفاده از یک شیء منطبق است
5. در جوامع ابتدایی نیازهای مردم با دو تا سه ساعت کار در روز برآورده می‌شد. اما بعداً با توسعه کشاورزی، زمان لازم برای کار نیز افزایش یافت
6. در اقوام ابتدایی مبادله به اشکال مختلفی انجام می‌شده است: مثل
مبادله پایاپای
. توزیع مجدد
. مبادله پولی
اما پول لزوماً تکه‌ای کاغذ یا سکه‌ای ضرب‌شده نبود و همچنین شکلی جهان‌شمول نداشت، بلکه در برخی از موارد پول خود کالایی بود که ارزش مصرفی داشت، مانند گینهٔ پارچه‌ای ، شمش آهن، دام و برده.

تفاوت آزادی اقتصادی در اسلام و غرب
اگر مــا می گوئیــم و معتقدیــم کــه آزادی اقتصادی در اســلام
هست، این آزادی اقتصادی به هیچ وجه نباید تشبیه بشود به
آزادی اقتصادی در دنیای سـرمایه داری غــرب. دو نوع چیز، دو
نوع آزادی، دو نوع تلاش اقتصادی وجود دارد؛ آنچه که امروز در
غرب هسـت، مــورد قبول اســلام نیســت و سـرمایه داری به
معنای غربی آن به هیچ وجه از نظر اسلام امضا و تأیید نشده،
بلکه حتی بــا آن مبارزه و مقابله ی جدی هــم در احکام فراوان
صـورت گرفته. این اولین نکته که هم کســانی که مایلند راجع
به این مسئله فکر کنند و هم کسانی که سخنانی را در زمینه ی
اقتصاد آزاد و مالکیــت خصوصــی می شـنوند از اول ایــن را
بدانند که آنچه در باب اســلام گفته می شود، الگوی آن در نظام
کاپیتالیستی غربی و سرمایه داری های موجود دنیا نیست؛ آن
چیز دیگری است و این چیز دیگری.

گزارش روزنامه کارگزاران سازندگی ایران از سخنرانی آیت‌الله سید مصطفی محقق‌داماد در همایش «بانکداری اسلامی» به انتقادات وی از تفکرات سوسیالیستی در ایران می‌پردازد. او با اشاره به تجربه ۴۵ ساله‌اش گفت که تفکرات چپ اقتصاد ایران را ویران کرده و علم را نه مسلمان و نه کافر دانست.
محقق‌داماد همچنین تأکید کرد که اقتصاد اسلامی به معنای واقعی وجود ندارد و آنچه در فقه داریم، حقوق بازرگانی است، نه اقتصاد. او به نفوذ افکار سوسیالیستی در انقلاب اسلامی اشاره کرد و گفت که این تفکر منجر به قطع وابستگی به نظام سرمایه‌داری و ملی شدن صنایع و بانک‌ها شد.
وی به تأثیر روشنفکرانی چون علی شریعتی و محمود طالقانی بر این افکار اشاره کرد و به نقد نظریه‌های وابستگی و سیاست‌های ضدامپریالیستی پرداخت که بر فضای فکری انقلابیون تأثیرگذار بود.

«رویای آمریکایی»
▪️کارگردان : محمدرضا حیدری
▪️سال انتشار : ۱۳۹۹
▪️ زمان مستند: ۵۷ دقیقه
🔹 این مستند گزارشی است از تاریخچه دلار و اینکه چگونه به یک ارز مرجع جهانی تبدیل شده و جنبه‌ی بین‌المللی به خود گرفته است.
این مستند گزارشی از رویدادهای اقتصادی آمریکا و جهان را به تصویر کشیده و اقداماتی که برای حفظ مرجعیت دلار به عنوان یک ارز بین‌المللی انجام شده را بیان می‌کند.

ملکیت از دیدگاه مذاهب اسلامی .مفهوم ملکیت، جزء مفاهیم فطری بشر است[1] و بر همین اساس است که شخص نسبت به متعلقات (مملوکات) خود می‌گوید: «این شیء از آن من است» و یا دیگران را از استفاده از این شیء منع می­کند. زیرا گرایش فطری هر انسانی این است که اشیای حاصل از کارش، از آن خود او گشته و به خودش اختصاص داشته باشد. این کشش فطری که ما به روشنی در انسان‌ها حتی کودکان شاهد آن هستیم، زمینه پیدایی مفهوم «مالکیت» را فراهم کرده است.[2] برخی از آیات قرآن نیز به وجود این میل فطری در انسان اشاره دارد: «زُیِّنَ لِلنّاس حِبُّ الشَهَوات مِنَ النِّساءِ و البَنِینَ و القَناطِیرِ المُقَنطَرَةِ منِ الذَّهَبِ وَ الفِضَّةِ وَ الخَیلِ المُسَوَّمَة و الأنعَامِ وَ الحَرثِ ذلک مَتاعُ الحَیاة الدُنیا و اللهُ عِندَه حُسنُ المَآب».[3]

استدلال بر ملکیت اعتباری خداوند
آیت‌الله ابوالقاسم علیدوست:
مراد از ملکیت اعتباری ملکیت حقوقی، فقهی و ملکیت انسان‌ها بر اشیاء است. به نظر ما ملکیت اعتباری برای خداوند قابل تردید نیست. در مقام استدلال بر ملکیت اعتباری خداوند باید بگوییم مگر ملکیت اعتباری چیزی غیر از برخورداری، جواز تصرف و اولویت مالک بر دیگری است؟ به تعبیر دیگر ملکیت یک واجدیت است. ملکیت را در مقولات اعراض به جده می‌برند. برخورداری مقول به تشکیک است، ملک عین، ملک منفعت و ملک انتفاع گفته می‌شود. اگر کسی یک کالایی را بتواند بفروشد یا هدیه کند؛ در اینجا فرد عین شی را مالک است. در جایی که ملک را اجاره می‌دهند فرد مالک منفعت می‌شود. در برخی موارد از این هم ضعیف‌تر است. نه می‌تواند بفروشد و نه مالک منفعت است؛ اما مالک انتفاع است. در این صورت مالک بهره‌برداری است؛ مانند این که انگشتری را عاریه بگیرد. در این صورت فرد، مالک انتفاع و استفاده کردن از این انگشتر است. وقتی به هیئت می‌روید و به شما غذایی می‌دهند شما مالک غذا نیستید، مالک منفعت غذا هم نیستید؛ اما شما مالک انتفاع از آن هستید؛ لذا اگر غذا را از شما گرفتند طلبی نخواهید داشت.

تاسیس مرکز مطالعات و پژوهش‌های اقتصادی حبنا گروه مالی اسلامی حبنا، در راستای دغدغه‌های اقتصادی خود، در جهت تلاش برای اسلامی‌سازی نظام اقتصادی ایران و آگاه‌سازی عموم مردم در این زمینه، «مرکز مطالعات و پژوهش‌های اقتصادی حبنا» را به عنوان رکن آموزشی-پژوهشی خود تاسیس نموده است. این مجموعه با بهره‌گیری از ظرفیت پژوهشگران و اندیشمندان حوزه و دانشگاه در راستای تولید آثار پژوهشی و ترویجی در این زمینه شروع به فعالیت نموده...