عمل و عکس العمل
در یک جامعه بدون نظام و شـــیوه گرداندن… فـــرد در تنگنا قرار گرفته، از فرط بیچارگی صد بار «قبلت»، «قبلت» گفته و می گوید:  شاهد باشید که این «قبلت» را با رضایت می گویم، والله راضیم، اما رضایتی در شرایط خاص!

تفسیر «لاتأکلوا اموالکم بینکم بالباطل»-آیات 29 و 30 سوره نساء به حرمت خوردن اموال یکدیگر به ناحق تأکید می‌کنند و اصل تجارت را بر مبنای رضایت طرفین معرفی می‌نمایند. قرآن کریم بر حاکمیت اراده افراد در انجام معاملات تأکید دارد، به شرطی که این معاملات بدون فشار یا استثمار انجام شوند. همچنین، این آیات نشان می‌دهند که اموال افراد به عنوان امانت در دست آنان، در واقع بخشی از دارایی‌های جامعه هستند و احترام به این اموال به معنای احترام به حقوق اجتماعی است. نادیده گرفتن حقوق دیگران می‌تواند به درگیری‌ها و نابودی اجتماعی منجر شود. در انتهای آیه، تأکید بر رحمت الهی به مؤمنان نشان می‌دهد که خداوند از بندگان خود انتظار دارد در روابط اقتصادی و اجتماعی خود عدالت و انصاف را رعایت کنند. این آیات به عنوان راهنمایی برای ایجاد یک جامعه عادلانه و سالم عمل می‌کنند و درک این اصول می‌تواند به پیشگیری از مشکلات اجتماعی و اقتصادی کمک کند.

لوازم بانکداری و بانکداری مشروع-[نظام] بانک‌ها یکی از مسائل مشکل ماست. اصل بانک بر مبنای رباست. [حل] این [مسئله] از معجزات اسلام است. در آن زمان در جزیرة العرب و کشورهای مجاور و بزرگ، رباهای پولی و کالایی در بین همه مردم ثروتمند رایج بود، و اسلام بود که ریشه ربا را زد.

سیاست‌ های شوم اقتصادی را که انسان‌ها را بردۀ اقتصاد می‌کند، از بین ببریم. به جای آن، برنامه‌ریزی و سیاستی بگذاریم که در آن، اقتصاد در خدمت انسان باشد. انسان اگر یک دوچرخه هم دارد، با آرامش خاطر سوار این دوچرخه بشود، نه این که اگر یک ماشین پیکان دارد، آن قدر در فکر پرداخت قسطش باشد که رغبت نکند سوارش بشود.

مقایسه‌ای میان اقتصاد اسلامی با سرمایه‌داری و سوسیالیسم[1]
مشخصات سرمایه‌داری:
مالکیت فردی و موروثی
آزادی اقتصادی و رقابت آزاد
استثمار نیروی کار و نابرابری اجتماعی
مشروعیت ربا و تشکیل تراست
مشخصات سوسیالیسم:

نفی مالکیت فردی ابزار تولید
تأکید بر مالکیت اجتماعی
هدف تولید نفع عمومی و عدالت اجتماعی
ممنوعیت ربا و تفاوت طبقاتی
روش اقتصادی اسلام:

تأیید مالکیت فردی با رعایت حقوق دیگران
تأکید بر عدالت اجتماعی و عدم استثمار
هدف تولید باید به نفع جامعه باشد.

زیربنای نظام اقتصادی اسلام
نظام اقتصادی در اسلام باید با جهان‌بینی اسلامی هماهنگ باشد و نمی‌تواند مشابه نظام‌های دیگر مانند کمونیسم باشد. زیربنای نظام اقتصادی اسلام شامل اصول زیر است:

انسان؛ موجودی خودخواه: انسان به دنبال ارضای خواسته‌های خود است.
گرایشات انسان؛ مسابقه و حس تملک: انسان تمایل به رقابت و تملک دارد.
محصول؛ کار متبلور سازنده: محصول کار انسان تجلی تلاش اوست.
کار؛ ملاک مالکیت: مالکیت و ارزش باید به کار مرتبط باشد.
مالک ابزار تولید: سازنده ابزار تولید، مالک آن است.
محدودیت مالکیت خصوصی: مالکیت نباید به جامعه آسیب برساند.
تقدم حکومت بر اموال شخصی: حکومت حق تقدم بر اموال را در جهت مصالح عمومی دارد.
ضرورت تأمین نیازهای اولیه: هیچ‌کس نباید بدون لوازم اولیه زندگی بماند.

این نظام باید به مصالح جامعه توجه کند و متناسب با شرایط زمان و مکان تطور یابد.

مالکیت در اسلام از منظر امام موسی صدر: بخش دوم
امام موسی صدر در بحث مالکیت در اسلام تأکید می‌کند که مالکیت به معنای سرمایه‌داری غربی مورد انتقاد سوسیالیسم و کمونیسم قرار گرفته است. در اسلام، مالکیت نوعی وظیفه و خلافت است و انسان‌ها به عنوان نمایندگان خداوند باید اموال خود را به درستی مصرف کنند و حق اسراف یا تبذیر ندارند.
او به نقد اقتصاد مارکسیستی می‌پردازد و می‌گوید که نظریه ارزش مارکس، که ارزش هر کالا را برابر با کار انجام شده بر روی آن می‌داند، نادرست است. به عقیده او، ارزش کالا به تلاش انسانی و طبیعت بستگی دارد و مارکسیسم به مفهوم مالکیت در اسلام توجهی ندارد.
امام موسی صدر همچنین به نقد دیدگاه سرمایه‌داری می‌پردازد و می‌گوید که در سرمایه‌داری، ارزش تابع عرضه و تقاضا است، در حالی که در اسلام، مالکیت امانت و مسئولیت است و نباید به گونه‌ای مصرف شود که به دیگران آسیب برساند. به طور کلی، او تأکید می‌کند که مالکیت در اسلام باید با رعایت مصلحت عمومی و مسئولیت اجتماعی همراه باشد.

مالکیت در اسلام از منظر امام موسی صدر: بخش اول
طرح مسأله
امروز می‌خواهیم به موضوعی بپردازیم که مهم‌ترین موضوع اقتصاد اسلامی و مهم‌ترین تفاوت میان اقتصاد اسلامی و اقتصاد سرمایه‌داری و اقتصاد کمونیستی و اقتصاد میانه است، زیرا که اقتصاد میانه هم داریم. به نظر ما اقتصاد اسلامی اصول و مبانی بسیاری دارد، از جمله حرمت ربا، حرمت احتکار و غیر از آن، اما اساس و جوهر اقتصاد اسلامی معنای مالکیت در اسلام است؛ معنای مالکیت در اسلام را چگونه می فهمیم؟ در این‌باره می‌توانیم به مسائل دیگر نیز بپردازیم. به هر حال، این مسئله بسیار پراهمیت است. ابتدا باید به یکی از مشکلات اساسی، که همان مسئله «تشابه» یا «شُبه» است، اشاره کنم. «شُبه» به این نام خوانده شده است، زیرا امور با هم مشابه می‌شوند.

نگاه کمونیسم به مالکیت در اسلام